Analiza zagrożen i ocena ryzyka w branży spożywcze
☰
Zurück zur PL-Version FSC® Certification Was ist ein FSC® Zertifikat? Flyer herunterladen Contact
21. May 2023

Głową w definicjach

Analiza zagrożeń i ocena ryzyka w łańcuchu żywnościowym - jak opracować?

Producenci żywności oraz wszystkie inne podmioty uczestniczące w łańcuchu żywnościowym (transport, sprzedaż żywności i inne) są zobowiązani zapewnić bezpieczeństwo żywności. Co oznacza więc ten popularny zwrot „bezpieczeństwo żywności”?

W Dzienniku Ustaw nr 171, poz. 1225 z dnia 25.08.2006 r. znajdziemy poniższą definicję:
„Food safety – ogół warunków, które muszą być spełniane, dotyczących w szczególności:
a) stosowanych substancji dodatkowych i aromatów,
b) poziomów substancji zanieczyszczających,
c) pozostałości pestycydów,
d) warunków napromieniania żywności,
e) cech organoleptycznych,
i działań, które muszą być podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu żywnością w celu zapewnienia zdrowia i życia człowieka.”

Zatem aby dostarczyć bezpieczną żywność, należy stworzyć odpowiednie warunki i podjąć działania, aby żywność nie zaszkodziła konsumentowi po przygotowaniu i spożyciu zgodnie z jej zamierzonym użyciem. Niestety na żywność czyhają pewne zagrożenia. W gestii przedsiębiorstwa produkcyjnego jest powinność identyfikować i kontrolować te zagrożenia. Stosowanie systemów takich jak np. HACCP oraz standardów bezpieczeństwa żywności (np. BRC Food, FSSC 22000 czy IFS Food) jest niebywale pomocne, aby skutecznie kontrolować zagrożenia żywności.

System HACCP, który może być samodzielnym systemem lub częścią systemów takich jak BRC Food czy IFS Food pozwala na przeprowadzenie analizy zagrożeń. Bowiem system HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) to w tłumaczeniu dosłownie: system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli. Wdrażanie systemu HACCP opiera się na 12 etapach, w tym na 7 zasadach systemu HACCP. Zasady systemu to:

  • Sporządzenie listy wszystkich potencjalnych zagrożeń
  • Określenie krytycznych punktów kontroli
  • Określenie granic dla każdego punktu krytycznego
  • Opracowanie systemu monitorowania dla każdego krytycznego punktu krytycznego
  • Ustalenie działań korygujących dla każdego krytycznego punktu kontrolnego
  • Ustalenie procedury weryfikacji systemu
  • Prowadzenie dokumentacji i zapisów

W poniższym opracowaniu skupimy się na pierwszej zasadzie systemu HACCP dotyczącej sporządzenia listy zagrożeń. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia, co to jest „zagrożenie”.
Według definicji z Rozporządzenia nr 178/200, art. 3 pkt 14 „zagrożenie” oznacza czynnik biologiczny, chemiczny lub fizyczny w żywności lub paszy, bądź stan żywności lub paszy, mogący powodować negatywne skutki dla zdrowia.

Poniżej prezentujemy schemat podziału zagrożeń wraz z przykładami.

W opracowaniu zagrożeń produkowanej przez przedsiębiorstwo żywności należy również uwzględnić zagrożenia alergenami, GMO, jak również celowe zafałszowanie żywności, w tym surowców, które zostają użyte w produkcji.
Sporządzenie listy wszystkich potencjalnych i istotnych zagrożeń na każdym etapie produkcji, które są istotne dla bezpieczeństwa żywności należy do obowiązków zespołu HACCP. Zespół ten powinien być multidyscyplinarny (członkowie reprezentują różne działy w firmie), co pozwala pozyskać szeroką wiedzę na temat potencjalnych zagrożeń. Należy rozsądnie i w sposób uzasadniony identyfikować zagrożenia począwszy od etapu produkcji pierwotnej jak i przetwarzania, wytwarzania i dystrybucji, aż do końcowej konsumpcji klienta.

Kolejnym etapem jest analiza zidentyfikowanych zagrożeń. W takiej analizie dla każdego zagrożenia powinno zostać określone:

  • prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożeń (częstość),
  • źródła potencjalnych zagrożeń,
  • miejsca i warunki, w których mogą pojawić się zagrożenia,
  • stopień niekorzystnych skutków wystąpienia danego zagrożenia dla żywności (znaczenie),
  • środki kontroli na poszczególnych etapach w odniesienie do zagrożenia,
  • ilość i jakość danego zagrożenia,
  • środki zapobiegawcze.

Pomocne w analizie zagrożeń są specjalne tabele, które pozwolą na wyznaczenie środków nadzoru nad zidentyfikowanymi, potencjalnymi zagrożeniami. Należy zatem wyznaczyć środki kontroli w przypadku wystąpienia danego zagrożenia. Mogą to być punkty kontrolne (CP - ) lub krytyczne punkty kontrolne (CCP - ). Do kontroli danego zagrożenia może być konieczne wyznaczanie więcej niż jednego środka kontroli. Natomiast może być również tak, że jeden środek kontrolny może kontrolować więcej niż jedno zagrożenie.

Przeprowadzenie analizy zagrożeń (identyfikacja i ocena zagrożeń oraz ryzyka ich wystąpienia), a także ustalenie środków kontroli i metod przeciwdziałania tym zagrożeniom – to podstawa do wyprodukowania bezpiecznej żywności dla konsumenta. Dla producentów jest to priorytet i główny cel działalności sektora spożywczego. Osiągnąć ten cel można poprzez ciągłe doskonalenie i zdobywanie odpowiedniej wiedzy, w czym my – Quality Austria Polska, jako jednostka certyfikująca i szkoleniowa możemy pomóc. Serdecznie zapraszamy na szkolenia w formie warsztatów z analizy ryzyka i oceny zagrożeń, gdzie w sposób praktyczny przygotujemy do opracowania tego rodzaju dokumentacji.

Author:
Anna Leśniak – Customer Service Representative at Quality Austria Polska in the field of food safety, Auditor and Trainer

Would you like to find out more about certification?

Team

Customer Services

Tel. +48 32 226 60 07

Are you looking for a suitable workshop?

Unfortunately your search was unsuccessful. Please check your settings and your spelling.

News & Events

The basis for long-term success!

26. Oct 2026

Certyfikat ECM – bezpieczeństwo na każdym torze

ECM – obowiązek i odpowiedzialność 

Learn more
09. Oct 2026

Umowa partnerska z jednostką certyfikującą z Chin w obszarze FSC® Chain of Custody

Quality Austria-Polska rozwija współpracę międzynarodową.

Learn more
05. Oct 2026

Regulatory Update EU | Changes to EU law for businesses

Przegląd wybranych zmian w przepisach Unii Europejskiej lipiec-sierpień 2026

Learn more
27 August 2026

PPWR – current status

PPWR from 12 August 2026 – what do the new regulations mean for businesses?

Learn more
24. July 2026

Regulatory Update EU | Changes to EU law for businesses

Overview of selected changes to European Union regulations May-June 2026

Learn more
12. May 2026

A sign of confirmed quality

Quality Austria Certification introduces a new seal for its customers

Learn more
21. Apr 2026

New version of ISO 14001:2026 published

A new version of the ISO 14001:2026 standard has been published

Learn more
16. Apr 2026

Wood industry certification

How are FSC®CoC, PEFC CoC and ISO 38200 different and similar?

Learn more
March 30, 2026

ISO 9001:2015 WILL BE REVISED

Another revision of the ISO 9001 standard

Learn more
March 30, 2026

FSC CoC® accredited certification body

Quality Austria-Poland - an accredited body registered in Poland

Learn more
23. March 2026

ISO 9001:2015, Amendment 1:2024

Integrating climate change into quality management

Learn more
19. Jan 2026

What is FSC®?

Find out what FSC is, what it means, and how to get certified.

Learn more
+48 32 226 60 07