Integracja zmian klimatycznych w zarządzaniu jakością
ISO 9001:2015, poprawka 1:2024
Poważna zmiana wpływająca na wszystkie standardy systemów zarządzania, takie jak ISO 9001, ISO 14001 i ISO 45001, nastąpiła bez większego medialnego rozgłosu 23 lutego 2024 r. Ta zmiana radykalnie zmieni sposób funkcjonowania Twojego systemu zarządzania. W tym artykule omówimy tło głównej zmiany wynikającej z Deklaracji Londyńskiej z 2021 roku, która do tej pory wywołała tak znaczące wstrząsy we wszystkich standardach systemów zarządzania.
CO TO JEST DEKLARACJA LONDYŃSKA?
W 2021 roku na spotkaniu Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO), które zorganizowali gospodarze, Brytyjska Instytucja Normalizacyjna (BSI) w Wielkiej Brytanii, podjęto decyzję o dalszym wspieraniu rządów, branż i organizacji w osiąganiu zero netto do 2050 roku w ramach Porozumienia paryskiego. BSI i ISO zobowiązały się do włączenia nauki o klimacie, do tworzenia nowych standardów i rewizji istniejących standardów. To zaangażowanie w przeciwdziałanie skutkom zmian klimatycznych, wspieranie Porozumienia paryskiego i jego programu zerowego netto nazywa się Deklaracją Londyńską. Deklaracja Londyńska opiera się na fundamentach stworzonych przez Porozumienie paryskie poprzez włączenie działań do serca BSI i ISO w procesie opracowywania norm. Deklaracja stanowi zobowiązanie do aktywnego uwzględniania nauki o klimacie w opracowywaniu wszystkich nowych i istniejących standardów.
Ważną częścią wdrażania Deklaracji Londyńskiej było przyjęcie przez ISO uchwały, w wyniku której do wszystkich istniejących norm dotyczących systemów zarządzania typu A zostaną dodane dwa nowe zestawienia tekstowe i będą one uwzględnione we wszystkich nowych normach będących w fazie opracowywania/ weryfikacji, aby zaspokoić potrzebę rozważenie wpływu zmian klimatycznych na możliwość osiągnięcia zamierzonych wyników systemu zarządzania. Zmiany zostaną początkowo wprowadzone jako zmiany do opublikowanych Standardów Systemów Zarządzania.
JAKIE SĄ POPRAWKI DOTYCZĄCE ZMIAN KLIMATYCZNYCH?
We wspólnym komunikacie ISO i Międzynarodowego Forum Akredytacyjnego (IAF) w sprawie dodania kwestii zmian klimatycznych do norm dotyczących systemów zarządzania wyjaśniono, że istnieją dwie poprawki (zwane oświadczeniami ISO), które zostały dodane do wszystkich norm dotyczących systemów zarządzania typu A (zasadniczo wszystkich tych, które mają wymagania), które wprowadzają jedno nowe wymaganie i wyjaśnienie w nocie do pierwotnego wymagania.
W pierwszej poprawce wprowadzono klauzulę 4.1 zatytułowaną Zrozumienie organizacji i jej kontekstu, gdzie pierwotne wymaganie brzmiało:
„Organizacja powinna określić kwestie zewnętrzne i wewnętrzne, które są istotne dla jej celu i które wpływają na jej zdolność do osiągnięcia zamierzonych rezultatów swojego systemu zarządzania XXX. XXX oznacza rodzaj systemu zarządzania, np. „jakość”, „środowisko” lub „bezpieczeństwo i higiena pracy.”
Nowe wymaganie zostaje dodane po powyższym wymaganiu i otrzymuje brzmienie:
Organizacja ustala, czy zmiana klimatu jest istotną kwestią.
Druga poprawka znajduje się w punkcie 4.2 zatytułowanym Zrozumienie potrzeb i oczekiwań stron zainteresowanych, gdzie pierwotne wymaganie brzmiało:
Organizacja określa:
- zainteresowane strony istotne dla systemu zarządzania XXX,
- odpowiednie wymagania tych zainteresowanych stron,
- które z tych wymagań zostaną uwzględnione przez system zarządzania XXX.
Po powyższym wymaganiu zostaje dodana nowa Uwaga o brzmieniu:
UWAGA: Odpowiednie zainteresowane strony mogą mieć wymagania związane ze zmianami klimatycznymi.
Wspólny Komunikat IAF i ISO jasno stwierdza, że jego celem jest zapewnienie, że kwestie związane ze zmianami klimatycznymi zostaną rozważone przez organizację w kontekście skuteczności systemu zarządzania, oprócz wszystkich innych kwestii. Te dodatkowe stwierdzenia w każdej normie dotyczącej systemu zarządzania zapewniają, że ten ważny temat nie zostanie przeoczony, ale uwzględniony przez wszystkie organizacje przy projektowaniu i wdrażaniu systemu zarządzania.
Ogólny cel wymagań zawartych w punktach 4.1 i 4.2 pozostaje niezmieniony; klauzule te uwzględniały już potrzebę rozważenia przez organizację wszystkich kwestii wewnętrznych i zewnętrznych, które mogą mieć wpływ na skuteczność jej systemu zarządzania; te nowe elementy zapewniają, że zmiana klimatu zostanie uwzględniona w systemie zarządzania i że jest to czynnik zewnętrzny, który jest na tyle ważny dla naszej społeczności, że wymaga od organizacji uwzględnienia go już teraz.
ISO 9001 w skrócie
ISO 9001 to międzynarodowa norma dotycząca systemów zarządzania jakością. Organizacja ISO (Genewa) jest odpowiedzialna za opracowywanie i zarządzanie tysiącami różnych standardów. Spośród nich najbardziej znana jest norma ISO:9001. Wszystkie wymagania zawarte w niniejszej normie międzynarodowej mają charakter ogólny i mają zastosowanie do każdej organizacji, niezależnie od jej typu i wielkości oraz dostarczanych przez nią produktów i usług.
BIORĄC POD UWAGĘ ZMIANY KLIMATYCZNE
Włączenie zagadnień związanych ze zmianami klimatycznymi do światowych standardów (dla wszystkich 31 norm dotyczących systemów zarządzania), takich jak m. in.:
- ISO 9001:2015 Systemy zarządzania jakością – Wymagania
- ISO 14001:2015 Systemy zarządzania środowiskowego – Wymagania wraz z wytycznymi dotyczącymi stosowania
- ISO 45001: 2018 Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy – Wymagania wraz z wytycznymi dotyczącymi stosowania
- ISO 50001: 2018 Systemy zarządzania energią –Wymagania wraz z wytycznymi dotyczącymi stosowania
- ISO/IEC 27001:2022 Bezpieczeństwo informacji, cyberbezpieczeństwo i ochrona prywatności – Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji – Wymagania
- ISO/IEC 20000-1:2018 Technologia informacyjna – Zarządzanie usługami – Część 1: Wymagania dotyczące systemu zarządzania usługami
- ISO 22000:2018 Systemy zarządzania bezpieczeństwem żywności – Wymagania dla każdej organizacji w łańcuchu żywnościowym
- ISO 37001:2016 Systemy zarządzania przeciwdziałającego przekupstwu – Wymagania wraz z wytycznymi dotyczącymi stosowania
- ISO 22163:2023 Zastosowania kolejowe – System zarządzania jakością w kolejnictwie – ISO 9001:2015 i szczegółowe wymagania dotyczące stosowania w sektorze kolejowym
- ISO 22301:2019 Bezpieczeństwo i odporność – Systemy zarządzania ciągłością działania – Wymagania
- ISO 37301:2021 Systemy zarządzania zgodnością – Wymagania wraz z wytycznymi dotyczącymi stosowania
podkreśla potrzebę uznania ich wpływu na nasze środowisko zewnętrzne. Włączając te zapisy dotyczące zmian klimatycznych do standardów, możemy aktywować pozytywne efekty zarówno
w skali lokalnej, jak i globalnej.
DLACZEGO ZMIANY KLIMATYCZNE SĄ WAŻNE DLA FIRM?
Firmy powinny wziąć pod uwagę zmianę klimatu z kilku powodów:
- Zgodność z przepisami
- Reputacja i wizerunek marki
- Ryzyko i możliwości finansowe
- Odporność łańcucha dostaw
- Innowacje i adaptacja
- Zaangażowanie pracowników i pozyskiwanie talentów
- Dostęp do rynków i inwestorów
Rządy na całym świecie wdrażają przepisy mające na celu łagodzenie zmian klimatycznych, takie jak limity emisji, mechanizmy ustalania cen emisji dwutlenku węgla i wymogi dotyczące raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju. Firmy muszą przestrzegać tych przepisów, aby uniknąć kar i zachować swoje koncesje na prowadzenie działalności.
Konsumenci są coraz bardziej zaniepokojeni zmianami klimatycznymi i zrównoważonym rozwojem. Firmy, które wykazują zaangażowanie w przeciwdziałanie zmianom klimatycznym i zmniejszanie swojego wpływu na środowisko, mogą poprawić swoją reputację i wizerunek marki, co prowadzi do zwiększenia lojalności i zaufania klientów.
Zmiana klimatu stwarza zarówno ryzyko finansowe, jak i możliwości dla przedsiębiorstw. Ryzyka obejmują ryzyko fizyczne wynikające z ekstremalnych zdarzeń pogodowych, ryzyko regulacyjne wynikające z przepisów dotyczących ustalania cen emisji dwutlenku węgla i emisji oraz ryzyko dla reputacji wynikające z kontrowersji środowiskowych. Z drugiej strony przedsiębiorstwa inwestujące w zrównoważone praktyki mogą uzyskać dostęp do nowych rynków, obniżyć koszty operacyjne dzięki środkom efektywności energetycznej i przyciągnąć inwestycje od inwestorów odpowiedzialnych społecznie.
Zmiana klimatu może zakłócać łańcuchy dostaw poprzez ekstremalne zjawiska pogodowe, niedobory zasobów i zmiany preferencji konsumentów. Przedsiębiorstwa muszą ocenić odporność swoich łańcuchów dostaw i wdrożyć środki ograniczające ryzyko związane z klimatem, takie jak dywersyfikacja dostawców, poprawa logistyki i poprawa komunikacji z zainteresowanymi stronami.
Zajęcie się zmianami klimatycznymi wymaga innowacji i adaptacji praktyk biznesowych, produktów i usług. Firmy inwestujące w badania i rozwój zrównoważonych technologii i rozwiązań mogą zyskać przewagę konkurencyjną na rynku i zająć pozycję lidera w swoich branżach.
Pracownicy, zwłaszcza młodsze pokolenia, są coraz bardziej zaniepokojeni zmianami klimatycznymi i chcą pracować dla firm, które podzielają ich wartości. Firmy, dla których priorytetem jest zrównoważony rozwój i działania klimatyczne, mogą przyciągnąć i zatrzymać najlepsze talenty, zwiększyć zaangażowanie pracowników oraz poprawić morale i produktywność.
Wiele rządów, inwestorów i klientów coraz bardziej wymaga od przedsiębiorstw ujawniania swoich wyników w zakresie ochrony środowiska i wykazania swojego zaangażowania w zrównoważony rozwój. Firmy, które uwzględniają kwestie zmiany klimatu w swojej działalności, mogą uzyskać dostęp do nowych rynków, zabezpieczyć kapitał inwestycyjny i poprawić swoje długoterminowe wyniki finansowe.
Резюме
Poprawka 1:2024 wprowadza istotne doprecyzowanie wymagań w zakresie analizy kontekstu organizacji, szczególnie w odniesieniu do punktów 4.1 oraz 4.2 norm systemów zarządzania (takich jak m.in. ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001). Jej znaczenie wykracza poza formalne uzupełnienie zapisów – stanowi realne rozszerzenie podejścia do identyfikacji czynników zewnętrznych i wewnętrznych poprzez uwzględnienie aspektów związanych ze zmianami klimatycznymi.
W świetle tej poprawki organizacja zobowiązana jest do rozpoznania oraz analizy czynników klimatycznych w dwóch kluczowych relacjach: z jednej strony jako wpływu zmian klimatu na działalność organizacji, z drugiej – jako wpływu organizacji na klimat. Takie dwukierunkowe podejście wpisuje się w aktualne trendy zarządcze, podkreślające konieczność całościowego spojrzenia na funkcjonowanie organizacji w zmiennym i coraz bardziej wymagającym otoczeniu.
Kluczowym elementem wdrożenia wymagań Poprawki 1:2024 jest przeprowadzenie rzetelnej analizy tych czynników oraz określenie ich wpływu na skuteczność systemu zarządzania – niezależnie od tego, czy mówimy o systemie zarządzania jakością, środowiskowym czy bezpieczeństwa i higieny pracy. To właśnie ocena wpływu klimatu na zdolność systemu do osiągania zamierzonych wyników powinna stanowić centralny punkt interpretacji nowych wymagań.
Organizacja powinna zatem odpowiedzieć na pytanie, czy i w jakim stopniu czynniki klimatyczne – takie jak ekstremalne zjawiska pogodowe, zmiany regulacyjne, presja interesariuszy czy dostępność zasobów – oddziałują na jej procesy, ryzyka operacyjne oraz ciągłość działania. W sytuacji, gdy wpływ ten zostanie zidentyfikowany jako istotny, konieczne jest jego uwzględnienie w planowaniu działań, zarządzaniu ryzykiem oraz doskonaleniu systemu.
Jednocześnie, zgodnie z wymaganiami punktu 4.2, organizacja powinna rozważyć oczekiwania zainteresowanych stron w kontekście zmian klimatycznych, co dodatkowo wzmacnia potrzebę transparentności oraz odpowiedzialności środowiskowej.
Poprawka 1:2024 – niezależnie od tego, czy rozpatrywana jako uzupełnienie norm z 2015 roku, czy jako element nowych wydań norm planowanych na kolejne lata, począwszy od roku 2026 – jednoznacznie wskazuje kierunek rozwoju systemów zarządzania. Klimat przestaje być wyłącznie zagadnieniem środowiskowym, a staje się czynnikiem mającym bezpośredni wpływ na skuteczność i odporność organizacji.
Właściwe zrozumienie oraz wdrożenie tych wymagań nie powinno ograniczać się do formalnego spełnienia zapisów normy, lecz prowadzić do rzeczywistej integracji aspektów klimatycznych z systemem zarządzania – jako elementu wpływającego na jego efektywność, stabilność oraz zdolność do długoterminowego rozwoju.
Chcesz przygotować się do rewizji i upewnić się, że Twój certyfikat ISO 9001 jest w bezpiecznych rękach?
Od początku 2026 roku Quality Austria – Polska oferuje szkolenie „ISO 9001:2026 w praktyce – Gotowość do rewizji”, które dostarczy Ci aktualnej wiedzy na temat ISO 9001:2026 oraz cennego know-how dla menedżerów i kadry zarządzającej ds. jakości!
Nie przegap żadnych nowości – zapisz się do newslettera qualityaustria już teraz !
Obserwuj nas również w mediach społecznościowych: LinkedIn i Facebook!
Masz ogólne pytania dotyczące norm ISO? Skontaktuj się z naszymi ekspertami Quality Austria – chętnie na nie odpowiedzą!
NOWE szkolenia powtórkowe:
Szkolenie: ISO 9001:2026 w praktyce – Gotowość do rewizji
24 marca 2026 online
27 kwietnia 2026 online
19 maja 2026 online
26 czerwca 2026 online
21 lipca 2026 online
23 września 2026 online
27 listopada 2026 online
Więcej informacji i szkoleń
Artykuł: ISO 9001:2015 ZOSTANIE ZREWIDOWANE
Szkolenie: ISO 14001:2026 w praktyce – Gotowość do rewizji
Szkolenie: System zarządzania energią – rewizja normy ISO 50001 z uwzględnieniem normy ISO 50003 i następnych




